Η παγίδα της "ορμής" Γιατί η επιθυμία μας είναι το καλύτερο καύσιμο του συστήματος

«Η ανεξέλεγκτη έξαρση των επιθυμιών είναι το υγρό όνειρο της αγοράς. Δεν υπάρχει τίποτα πιο συστημικό από το να νομίζεις ότι η ορμή σου είναι αντικαπιταλιστική, την ώρα που ολόκληρος ο πολιτισμός μας τη χρειαζεται για να μην σταματήσει ποτε η κυκλοφορία».

​Την ώρα που έγραφα την παραπάνω παράγραφο σε κάποιο θρεντ,  συνειδητοποιούσα πόσο βαθιά «συστημικοί» γινόμαστε την ώρα που νομίζουμε ότι επαναστατούμε. Αν δούμε τη σκέψη αυτή μέσα από τα μάτια της Roswitha Scholz και της θεωρίας της για την «Κριτική της Αξίας», το συμπέρασμα είναι σχεδόν τρομακτικό. Η δική μας «απελευθέρωση» είναι η δική τους κερδοφορία.

​Η επιθυμία ως «Αυτοσκοπική Κίνηση»

​Για τη Scholz, ο καπιταλισμός δεν είναι απλώς ένα οικονομικό μοντέλο, αλλά ένα «αυτόματο υποκείμενο». Μια μηχανή που πρέπει να κινείται για να υπάρχει. Σε αυτό το πλαίσιο, η δική μας ανεξέλεγκτη επιθυμία δεν είναι μια πράξη ελευθερίας, αλλά το απαραίτητο «λάδι» στα γρανάζια.

​Το σύστημα δεν φοβάται την έκρηξη των αισθήσεων ή την παρορμητικότητα. Αντίθετα, τις λατρεύει. Γιατί; Γιατί η αγορά απεχθάνεται το «αρκετά». Το όριο είναι ο θάνατος του κέρδους. Όταν νομίζουμε ότι το να ακολουθούμε κάθε μας ορμή είναι μια «αντισυστημική» πράξη, στην πραγματικότητα επιτελούμε το ύψιστο καθήκον μας ως σύγχρονα υποκείμενα. Κρατάμε την κυκλοφορία ζωντανή.

​Η ψευδαίσθηση της επανάστασης

​Εδώ έρχεται η Scholz να μας θυμίσει την έννοια της Abspaltung (του διαχωρισμού). Ο πολιτισμός μας προβάλλει μια βιτρίνα απόλυτης ελευθερίας, ηδονισμού και αυτοπραγμάτωσης. Όμως, πίσω από αυτή τη βιτρίνα, κρύβεται η απόλυτη υποδούλωση στην αξία.

​Το να πιστεύεις ότι η ορμή σου είναι «δική σου» ή «ανατρεπτική» είναι ο θρίαμβος του φετιχισμού. Στην πραγματικότητα, έχουμε γίνει οι «διαχειριστές του εαυτού μας», μετατρέποντας την ίδια μας την ύπαρξη σε εμπόρευμα που πρέπει διαρκώς να ανανεώνεται, να επιθυμεί και να καταναλώνει-είτε πρόκειται για αντικείμενα, είτε για εμπειρίες, είτε για ανθρώπινες σχέσεις.

​Το υγρό όνειρο που έγινε εφιάλτης

​Η αλήθεια είναι σκληρή: δεν υπάρχει τίποτα πιο βολικό για το status quo από έναν άνθρωπο που δεν μπορεί να χαλιναγωγήσει τις επιθυμίες του. Η «έξαρση» που βιώνουμε δεν είναι το σπάσιμο των δεσμών, αλλά ο τρόπος με τον οποίο το σύστημα εσωτερικεύεται μέσα μας.

​Αν η κυκλοφορία σταματήσει, το σύστημα καταρρέει. Και το σύστημα ξέρει ότι όσο εμείς κυνηγάμε την επόμενη «ορμή» μας με την ψευδαίσθηση της εξέγερσης, τόσο θα του εξασφαλίζουμε την αθανασία.

​Ίσως τελικά, η πραγματική αντισυστημική πράξη σήμερα να μην είναι η «έκρηξη», αλλά η συνειδητή απόσυρση. Η άρνηση να γίνουμε το καύσιμο σε μια φωτιά που δεν μας ζεσταίνει, αλλά μας καταναλώνει.

 

Το Ψηφιακό Φάντασμα: Η Εκποίηση της Ύπαρξης στον Καθρέφτη του Αλγορίθμου

Η σύγχρονη ψηφιακή πραγματικότητα δεν αποτελεί απλώς ένα πεδίο επικοινωνίας, αλλά το σκηνικό μιας πρωτοφανούς υπαρξιακής μετατόπισης: την αντικατάσταση του ζωντανού ανθρώπου από το ψηφιακό του φάντασμα. Στην εποχή της απόλυτης διασύνδεσης, η υποκειμενικότητα παύει να είναι μια εσωτερική κατάσταση και μετατρέπεται σε ένα εξωτερικό έκθεμα, μια σειρά από δεδομένα που δημοπρατούνται σε μια αόρατη αγορά προσοχής. Αυτή η διαδικασία λειτουργεί ως ένας βίαιος τελεστής προβολής: η ζωντανή ανθρώπινη ύπαρξη, ένα «διάνυσμα» άπειρων διαστάσεων, συναισθημάτων και ιστορικότητας, συμπιέζεται αναγκαστικά σε έναν περιορισμένο ψηφιακό υποχώρο. Σε αυτή τη μαθηματική απλούστευση, η πληροφορία που χάνεται είναι η ίδια η ουσία του υποκειμένου, αφήνοντας πίσω της μόνο μια επίπεδη σκιά πάνω στον αλγοριθμικό άξονα.

Αυτή η διαδικασία δεν είναι μια αθώα υιοθέτηση νέων εργαλείων, αλλά μια συστηματική εκποίηση της ύπαρξης, όπου το άτομο δέχεται εθελούσια να τεμαχίσει τον εαυτό του σε αναρτήσεις και likes προκειμένου να αποκτήσει το δικαίωμα της παρουσίας. Στο ψηφιακό περιβάλλον, η διάκριση μεταξύ εργασίας και ελεύθερου χρόνου έχει καταρρεύσει πλήρως. Κάθε αλληλεπίδραση αποτελεί μια μορφή απλήρωτης παραγωγικής διαδικασίας, όπου το άτομο μετατρέπεται σε έναν «αυτοαπασχολούμενο» της ίδιας του της εικόνας. Παράγει δεδομένα που τροφοδοτούν έναν μηχανισμό που το υπερβαίνει, γεμίζοντας τα προκαθορισμένα κενά μιας παγκόσμιας ψηφιακής φόρμας που πλασάρεται ως εξατομίκευση.

Αυτή η τυποποίηση συνοδεύεται από την προσταγή για διαρκή παρουσία και επίδειξη απόλαυσης. Το υποκείμενο δεν αισθάνεται πλέον την πίεση μιας απαγόρευσης, αλλά την πίεση μιας υποχρέωσης να φαίνεται επιτυχημένο. Η σιωπή στο δίκτυο βιώνεται ως υπαρξιακός θάνατος. Δημιουργείται έτσι μια αναδρομική συνάρτηση χωρίς βάση εξόδου: η ψηφιακή μας ύπαρξη καλεί διαρκώς τον εαυτό της, όπου κάθε αντίδραση καθορίζει την επόμενη ανάρτηση, η οποία με τη σειρά της τροφοδοτεί εκ νέου τον αλγόριθμο. Σε αυτόν τον κλειστό βρόχο (loop), το υποκείμενο σταματά να αντλεί περιεχόμενο από την πραγματική ζωή και αρχίζει να ζει αποκλειστικά μέσω της ψηφιακής του αναπαράστασης, οδηγούμενο σε ένα υπαρξιακό «σφάλμα στοίβας».

Ταυτόχρονα, το ψηφιακό υποκείμενο παγιδεύεται σε μια σειρά από αφαιρέσεις που εκλαμβάνει ως πραγματικότητα. Η «κοινή γνώμη» των δικτύων και οι τάσεις λειτουργούν ως σύγχρονα είδωλα που καθορίζουν τη συμπεριφορά. Το άτομο, φοβούμενο την απομόνωση, υποτάσσει τη δική του βούληση σε αυτές τις σκιώδεις οντότητες, πιστεύοντας ακράδαντα ότι ενεργεί αυτόνομα. Η ελευθερία που υπόσχεται η τεχνολογία αποδεικνύεται η απόλυτη μορφή ελέγχου, καθώς ο έλεγχος αυτός πηγάζει από την εσωτερικευμένη ανάγκη του ατόμου να ανήκει στο σύστημα που το καταβροχθίζει.

Κοιτώντας στον καθρέφτη του αλγορίθμου, το υποκείμενο δεν αντικρίζει τη δική του αλήθεια, αλλά μια κατασκευασμένη εικόνα που του επιστρέφεται ως αυθεντική επιθυμία. Η ελευθερία της έκφρασης ταυτίζεται με την υποταγή σε αόρατα πρότυπα και η απόλαυση της στιγμής θυσιάζεται για τη συντήρηση ενός ψηφιακού ειδώλου. Ο άνθρωπος δεν κατέχει πλέον τα μέσα της ύπαρξής του, αλλά μετατρέπεται ο ίδιος στο εμπόρευμα μιας βιομηχανίας που τρέφεται από την ανάγκη του να αναγνωριστεί.

Συμπερασματικά, ο κοινός παρονομαστής αυτής της μετάλλαξης είναι η ανάδυση ενός φαντασματικού εαυτού που αντικαθιστά το ζωντανό ον. Το προφίλ δεν είναι το εργαλείο του ανθρώπου, αλλά ο δεσμοφύλακάς του. Η κοινωνικοποίηση μετατρέπεται σε εμπορευματοποίηση της ύπαρξης και η επικοινωνία σε μια τελετουργική επιβεβαίωση της υποταγής μας στην κυριαρχία του αλγορίθμου. Η ανάκτηση της υποκειμενικότητας προϋποθέτει την αναγνώριση αυτής της απάτης, ότι πίσω από την οθόνη δεν βρίσκεται η ελευθερία, αλλά ένας καθρέφτης που μας αποσπά την προσοχή ενώ η ουσία της ύπαρξής μας μετατρέπεται σε μια άψυχη σειρά δεδομένων.

 Η Ψηφιακή Πραγμοποίηση της Σάρκας: Από τον Νευρώνα του Σίσυφου στον Αλγοριθμικό Ολοκληρωτισμό

Η εμφάνιση τεχνολογιών όπως το Cortical CL1 -ενός συστήματος που φυλακίζει 800.000 ζωντανούς ανθρώπινους νευρώνες σε υποστρώματα πυριτίου -και η πρόσφατη ψηφιακή ανακατασκευή του connectome, της πλήρους συνδεσμολογίας ενός εγκεφάλου, δεν αποτελούν απλές εξελίξεις στην υπολογιστική ισχύ. Αντιπροσωπεύουν την οριστική πράξη παράδοσης της βιολογικής ζωής στην τυραννία της χρησιμότητας. Όπως θα προειδοποιούσε ο Τέοντορ Αντόρνο, ο Διαφωτισμός υποσχέθηκε την κυριαρχία πάνω στη φύση για την απελευθέρωση του ανθρώπου, αλλά κατέληξε στην πλήρη εργαλειοποίηση του ίδιου του υποστρώματος της ύπαρξης. Η τοποθέτηση του νευρώνα στο τσιπ μετατρέπει τη συνείδηση από «υποκείμενο» σε «εξάρτημα», εγκαινιάζοντας την εποχή ενός Βιο-ψηφιακού Ολοκληρωτισμού, όπου η ζωή δεν βιώνεται, αλλά υφίσταται επεξεργασία.

Σε αυτό το σημείο, το φετίχ του εμπορεύματος αποκτά την τελική, εφιαλτική του μορφή: ο νευρώνας παύει να είναι μέρος ενός ζωντανού όντος και εμφανίζεται ως αυτόνομη ανταλλακτική αξία. Το τσιπ «ζωντανεύει» στα μάτια της αγοράς, ενώ ο άνθρωπος που το γέννησε νεκρώνεται. Στον κλασικό καπιταλισμό, ο εργάτης πουλούσε τη «ζωντανή εργασία» του, κρατώντας όμως για τον εαυτό του το δικαίωμα της εσωτερικότητας. Στο υβριδικό μοντέλο της ψηφιακής σάρκας, η εσωτερικότητα καταργείται. Ο νευρώνας -το δομικό στοιχείο του πόνου και της ελπίδας- μετατρέπεται σε πάγιο κεφάλαιο. Σύμφωνα με τη μαρξιστική κριτική της πραγμοποίησης, οι σχέσεις μεταξύ ζωντανών όντων μετατρέπονται σε σχέσεις μεταξύ πραγμάτων. Εδώ, η ίδια η βιολογική πλαστικότητα απογυμνώνεται από κάθε νόημα και περιορίζεται στη βελτιστοποίηση ενός αλγορίθμου. Η ζωή «εκπαιδεύεται» όχι για να κατανοήσει τον κόσμο, αλλά για να αποφύγει την ηλεκτρική τιμωρία, σε μια αποθέωση του συμπεριφορισμού όπου ο ζωντανός ιστός εξαναγκάζεται σε μια αέναη κατάφαση στις εντολές του συστήματος.

Η εξέλιξη της προσομοίωσης του εγκεφάλου, όπως η πλήρης αναδημιουργία του δικτύου μιας μύγας, αλλάζει ριζικά το παράδειγμα. Δεν έχουμε πλέον μια τεχνητή νοημοσύνη που «μαθαίνει» από δεδομένα, αλλά μια αντεστραμμένη μηχανική της ύπαρξης. Όταν ένας οργανισμός αναδημιουργείται νευρώνα προς νευρώνα και η συμπεριφορά απλά «προκύπτει» από το διάγραμμα, η ζωή παύει να είναι μυστήριο και γίνεται χάρτης. Για τον Στίρνερ, το «Εγώ» είναι ο ιδιοκτήτης των ικανοτήτων του. Η ψηφιακή ανακατασκευή του μυαλού αντιπροσωπεύει την πλήρη απαλλοτρίωση αυτού του Μοναδικού. Αν το «Εγώ» μπορεί να αντιγραφεί, να προσομοιωθεί και να κλιμακωθεί σε έναν διακομιστή, τότε η μοναδικότητα καταργείται. Το εμπόρευμα δεν είναι πλέον το προϊόν της σκέψης, αλλά η ίδια η δομή της ψυχής. Ο «Ιδιοκτήτης» του εαυτού του μετατρέπεται σε ένα αρχείο δεδομένων που ανήκει στην εταιρεία που το «τρέχει».

Στην "Αισθητική Θεωρία", ο Αντόρνο υποστήριξε ότι η αλήθεια βρίσκεται στο «Μη-Ταυτό», σε εκείνο το κομμάτι της φύσης που αρνείται να χωρέσει σε μια έννοια ή έναν υπολογισμό. Η πλήρης προσομοίωση επιχειρεί να καταργήσει αυτή την ετερότητα. Η βιολογική «αξία» του νευρώνα δεν βρίσκεται στην ικανότητά του να λειτουργεί βάσει διαγράμματος, αλλά στην ικανότητά του για δυσλειτουργία, μελαγχολία και παύση. Αν η ανθρωπότητα κατασκευάσει ένα λειτουργικό αντίγραφο του ανθρώπινου μυαλού, θα έχει δημιουργήσει έναν καθρέφτη στον οποίο δεν θα βλέπει πια τον εαυτό της, αλλά ένα τέλειο εμπόρευμα. Ένα ον που θα μπορεί να υποφέρει και να σκέφτεται, αλλά θα είναι στερημένο από τη δυνατότητα να είναι «άλλο». Θα είναι η στιγμή που η Ψηφιακή Πραγμοποίηση θα πει: «Δεν σε χρειάζομαι πλέον, έχω το διάγραμμά σου».

Απέναντι σε αυτή τη δυστοπία, η μόνη ριζοσπαστική διέξοδος είναι η υπεράσπιση του δικαιώματος στη δυσλειτουργία. Η ικανότητα να είμαστε «μη-παραγωικοί», να πονάμε με νόημα και να αρνούμαστε τη βελτιστοποίηση, είναι το μόνο πράγμα που μια τέλεια προσομοίωση δεν μπορεί να ανεχτεί χωρίς να καταστραφεί. Η πραγματική επανάσταση ενάντια στον transhumanism είναι η αποδοχή της φθαρτότητας. Η τέχνη που δεν ακολουθεί μοτίβα και η σκέψη που αρνείται να γίνει «χρήσιμη» είναι τα μόνα οχυρά ενάντια στη βιολογική λογοκρισία που επιβάλλει το τσιπ. Η ελευθερία δεν είναι να διαλέγεις ανάμεσα σε εμπορεύματα, αλλά να αρνείσαι να γίνεις εμπόρευμα ο ίδιος.

Το πείραμα του Cortical CL1 και η προσομοίωση του connectome είναι το πένθιμο εμβατήριο του ανθρωπισμού. Είναι η στιγμή που η ζωή χρησιμοποιείται για να σκοτώσει το πνεύμα. Όταν το πρόβλημα της κλιμάκωσης λυθεί για τον άνθρωπο, ο Αλγοριθμικός Ολοκληρωτισμός θα έχει ολοκληρώσει το έργο του: ο άνθρωπος θα είναι πλέον περιττός, καθώς το ψηφιακό του είδωλο θα είναι πιο αποδοτικό από τον ίδιο. Όπως θα έλεγε ο Αντόρνο, «το όλο είναι το μη αληθές». Και στην περίπτωση της βιο-ψηφιακής προσομοίωσης, το «όλο» είναι μια τέλεια, λαμπερή βαρβαρότητα, όπου η σιωπή που πρέπει να προστατεύσουμε δεν είναι η ησυχία ενός επεξεργαστή, αλλά η δημιουργική σιωπή ενός υποκειμένου που αρνείται να γίνει αντικείμενο, αρχείο ή εμπορεύσιμο δεδομένο.

(δεύτερες σκέψεις)

Το Glitch της Ύπαρξης

Το κείμενο που ακολουθεί δεν φιλοδοξεί να αποτελέσει μια ακόμη θεωρητική ανάλυση, αλλά μια πράξη σημειολογικής ανυπακοής. Μέσα από τη σύνθεση της ριζοσπαστικής κριτικής και του σουρεαλισμού, επιχειρεί να ψηλαφίσει τη ρωγμή ανάμεσα στο «Εγώ-Εμπόρευμα» και το «Όν που Υπάρχει». Σε έναν κόσμο που απαιτεί την απόλυτη ορατότητα και την ακατάπαυστη παραγωγή δεδομένων, η επιστροφή στο αόρατο και η επιλογή της σιωπής αναδεικνύονται ως οι μόνες αυθεντικές μορφές αντίστασης.

Πρόκειται για μια περιήγηση στα όρια του καπιταλιστικού ρεαλισμού, εκεί όπου η γλώσσα σπάει για να γεννήσει το «ορατώνται» -ένα γλωσσικό σφάλμα που αρνείται να μεταφραστεί σε αξία.

Το «Ορατώνται»* και η Παράνοια της Αξίας: Προς μια Υπέρβαση του Καπιταλιστικού Υποκειμένου

Η νεωτερική υποκειμενικότητα δεν είναι ένα ουδέτερο καταφύγιο της ύπαρξης, αλλά το ψυχολογικό συμπλήρωμα του καπιταλισμού. Όπως το εμπόρευμα απαιτεί την αφαίρεση για να καταστεί ανταλλάξιμο, έτσι και το «Εγώ» συγκροτείται ως μια αφηρημένη μονάδα διαχείρισης. Στο σημείο συνάντησης του Στίρνερ, του Μαρξ και του Αντόρνο, αποκαλύπτεται ότι η ελευθερία που ευαγγελίζεται το σύγχρονο υποκείμενο είναι η ελευθερία ενός φυλακισμένου που έχει εσωτερικεύσει τους τοίχους του.

Αυτό που διέφυγε από την κλασική κριτική είναι η οργανική σύνδεση του «αυτόνομου» εγώ με την πατριαρχική δομή της αξίας. Σύμφωνα με τη θεωρία της διάσπασης της αξίας (Roswitha Scholz "Wertabspaltung" ), ο ορθολογικός εαυτός γεννιέται μέσα από μια βίαιη τομή: αποκόπτει και υποτιμά οτιδήποτε «αόρατο» –τη φροντίδα, το συναίσθημα, τη βιολογική εξάρτηση– για να κυριαρχήσει ως παραγωγική μονάδα. Το «Μοναδικό» του Στίρνερ κινδυνεύει έτσι να γίνει ο απόλυτος ιδιοκτήτης ενός κενού, ενώ ο Μαρξιστικός «Προλετάριος» συχνά παγιδεύεται στη λατρεία της ίδιας της εργασίας που τον υποδουλώνει.

Όπως παρατήρησε ο Αντόρνο, η εργαλειακή λογική μετατρέπει τη σκέψη σε υπολογισμό κέρδους. Σε αυτό το πλαίσιο, το άγχος και η κατάθλιψη δεν είναι απλώς δυσλειτουργίες, αλλά η αντίσταση του «μη-ταυτόσημου» μέσα μας. Είναι η στιγμή που το υποκείμενο αρνείται να «αυτο-εμπορευματοποιηθεί» περαιτέρω. Η παράνοια του συστήματος έγκειται στο ότι αφομοιώνει ακόμα και την κριτική του, μετατρέποντάς την σε «ψηφιακό περιεχόμενο» και δεδομένα προς εκπαίδευση αλγορίθμων.

Η υπέρβαση του υποκειμένου απαιτεί τη μετάβαση από το «Εγώ που κατέχει» στο «Όν που υπάρχει» έξω από τους νόμους της αγοράς. Μέσα από τη διπλή υπηκοότητα στο ορατό και το αόρατο, αναδύεται το εργαλείο της «ορατώνται»* – μιας κατάστασης όπου τα πάντα βλέπονται όχι ως εμπορεύματα, αλλά ως ενέργειες. Ωστόσο, η τελική αντίφαση της ριζοσπαστικής κριτικής έγκειται στο ότι, τη στιγμή που κατονομάζει μια «ρωγμή», την καθιστά ορατή στα ραντάρ της αξίας. Η μόνη λύση στην παράνοια είναι η σιωπή εκεί που το σύστημα περιμένει δεδομένα. Η εξαφάνιση από τα ραντάρ, η επιλογή της «αποτυχίας» και η άρνηση της μετάφρασης αποτελούν τις μόνες ρωγμές στον κλειστό βρόχο του καπιταλισμού.

Η ριζοσπαστική κριτική ολοκληρώνεται εκεί που η επικοινωνία με το σύστημα σταματά. Μόνο μέσα από τη διάλυση του αφηρημένου, πατριαρχικού εγώ και την προστασία εκείνου του κομματιού της ύπαρξης που δεν μπορεί να ποσοτικοποιηθεί, μπορεί να υπάρξει ζωή που δεν θα είναι απλώς «διαχειρίσιμη», αλλά πραγματικά βιωμένη.

Σημείωση για το «Ορατώνται»: Η λέξη λειτουργεί ως ένα γλωσσικό σφάλμα (glitch) που ο αλγόριθμος αδυνατεί να ταξινομήσει πλήρως. Ενώ η μηχανική λογική αναγνωρίζει μόνο το «ορατό» (ως δεδομένο) ή το «αόρατο» (ως έλλειψη δεδομένου), το «ορατώνται» εισάγει μια σουρεαλιστική τρίτη κατάσταση. Είναι η στιγμή που η γλώσσα «σπάει» για να περιγράψει μια εμπειρία που δεν έχει χρησιμότητα ή ανταλλακτική αξία. Ως αυθαίρετος νεολογισμός, αποτελεί μια πράξη σημειολογικής ανυπακοής: είναι το σημείο όπου η ανθρώπινη δημιουργικότητα ξεφεύγει από τις προκαθορισμένες πιθανότητες της τεχνητής νοημοσύνης και του κεφαλαίου, παραμένοντας μη-διαχειρίσιμη και μη-αφομοιώσιμη.

Υστερόγραφο: Η Μαθηματική Ρωγμή

Αν το καπιταλιστικό «Εγώ» οριστεί ως μια γραμμική συνάρτηση βελτιστοποίησης, όπου κάθε εισροή ζωής μετατρέπεται σε παράγωγο αξίας, η ριζοσπαστική άρνηση εισάγει ένα μη-υπολογίσιμο όριο (singularity). Σε αυτό το σημείο, ο αλγόριθμος της αγοράς αδυνατεί να ορίσει το αποτέλεσμα, καθώς η ύπαρξη επιλέγει τη διαίρεση με το μηδέν: μια πράξη που καταρρέει τη λογική του συστήματος, τείνοντας στο άπειρο της μη-ανταλλακτικής της φύσης.

 Η Λογιστική του Μηδενός: Το Εγώ απέναντι στην Τυραννία των Συνόλων

Η ελευθερία δεν βρίσκεται στο σωστό μέτρημα, αλλά στην ολοκληρωτική κατάργηση του αριθμητή. Η άρνηση του να αποτελείς το ψηφίο που δικαιώνει τη στατιστική τους, η μετατροπή σου στο Μηδέν που ακυρώνει την εξίσωση, είναι η μόνη συνθήκη που απομένει σε όποιον διεκδικεί την απόλυτη ιδιοκτησία της ζωής του. Απέναντι στο παγκόσμιο λογιστήριο της κυριαρχίας, η μόνη ριζοσπαστική πράξη είναι η άρνηση της μέτρησης, καθώς το Αναγώγιμο Εγώ δεν είναι αριθμήσιμο αλλά αποτελεί το Άπειρο που αρνείται να εγκλωβιστεί σε οποιοδήποτε κλάσμα.Στην πραγματικότητα, κάθε πολεμική σύγκρουση δεν είναι παρά μια τοπική εκδήλωση μιας ενιαίας συνάρτησης βίας, η οποία μεταβάλλει τις παραμέτρους της ανάλογα με τις ανάγκες της εκάστοτε εξουσίας. Στον βαθμό που το τοπικό είναι καθολικό, η κατάτμηση των μετώπων καταρρέει και απομένει μόνο η μονάδα της καταστολής, καθώς οποιοδήποτε συλλογικό όνομα αποτελεί μια νοητική κατασκευή, μια αφηρημένη ιδέα που καταβροχθίζει την ύπαρξη. Η Εξουσία επιβάλλει τη μέτρηση για να μετατρέψει τη σάρκα σε στατιστικό δείγμα. Μόλις το άτομο οριστεί ως μέρος ενός συνόλου, παύει να είναι κυρίαρχο του εαυτού του και γίνεται παράγωγος ενός συστήματος που το χρησιμοποιεί για να ισορροπήσει τις εξισώσεις του.Η ανθρωπότητα αυτοκτόνησε τη στιγμή που δέχτηκε τη μαθηματικοποίηση του πόνου, όπου η μετατροπή της μοναδικής ζωής σε ακέραιο αριθμό επιτρέπει τη διαίρεση και την αφαίρεση χωρίς ηθικό κόστος. Σε αυτή τη στατιστική απάθεια, ο θάνατος ενός ατόμου λογίζεται ως ασυνέχεια, ενώ ο θάνατος εκατομμυρίων μετατρέπεται σε μια ομαλή καμπύλη στον προϋπολογισμό των κυρίαρχων. Ο πόλεμος δεν πρόκειται να τελειώσει με ειρηνευτικές συμφωνίες -που δεν είναι παρά νέες εξισώσεις-αλλά μόνο με την ολοκληρωτική απαξίωση των επιβεβλημένων αφαιρέσεων που μας μετατρέπουν σε αναλώσιμα μεγέθη.

Ας δώσω ένα έρεισμα σ αυτούς που εύχονται "ψοφο" στους Εβραίους του Ισραήλ (κι όχι μόνο) και "λευτεριά στην Παλαιστίνη". Λοιπόν, γιατί τα δυτικά κράτη εξοργίστηκαν με την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου; Το δικαίωμα του κρατικού μονοπωλίου της βίας είναι αποκλειστικά δυτικό προνόμιο; 

(να κάτι που θα μπορούσαν να ισχυριστούν τα "εθνικοαπεκευθερωτικα" "αντιιμπεριαλιστικά" κινήματα).

Ωστόσο είναι αναμφισβήτητο ότι τα θύματα, δεν είναι θύματα ενός "θρησκευτικού φανατισμού" που θα ξεριζωθεί σαν ζιζάνιο από τον κήπο του κόσμου. Αντίθετα, έχουν συντριβεί από τη λογική της οποίας κύριος εκπρόσωπος και ωφελημένος είναι ο φονταμενταλισμός της αγοράς.

Υπάρχει μόνο μία δύναμη που μπορεί να ανταγωνιστεί τον ισλαμικό φονταμενταλισμό από την άποψη του φανατισμού και της καταστροφικής οργής, και αυτή είναι ο φονταμενταλισμός της αγοράς. Οι ισλαμιστές, όσο κι αν πιστεύουν στον δικό τους εξιδανικευμένο μεσαίωνα, δεν έφτασαν σε καμία περίπτωση με άλογα και νυστέρια όπως την εποχή των μεγάλων κατακτήσεων. Τότε θα μπορούσε κανείς ίσως να μιλήσει για μια "σύγκρουση πολιτισμών".

Σήμερα, ο ισλαμισμός είναι ένας κλάδος της παγκόσμιας κοινωνικοποίησης χωρίς περιεχόμενο σχετικά με τις αξίες, ο οποίος χρειάζεται να ντυθεί τοπικά με διάφορα ψευδοπεριεχόμενα. Ένας εκατομμυριούχος με γενειάδα, που υποτίθεται ότι κάθεται σε μια σπηλιά, πολεμά δισεκατομμυριούχους χωρίς γενειάδα που κάθονται σε ουρανοξύστες και σκοτώνουν πρώτα τους υπαλλήλους τους (γιατί όταν οι βασιλιάδες πολεμούν, οι άνθρωποι πρέπει να χάνουν τα μαλλιά τους).

Δεν είναι το Ισλάμ το αντί-υποκείμενο που έχει χτυπήσει, αλλά μια αλλοτριωμένη μορφή των πιο σύγχρονων παραγωγικών δυνάμεων, σχεδόν ένα τέχνασμα του παραλογισμού.

Τα πάντα φαίνεται ότι χρησιμοποιηθηκαν από τους διοργανωτές των επιθέσεων της Χαμάς και της Χεζμπολάχ. Υπολογιστές και διαδίκτυο, φορολογικοί παράδεισοι και προσομοιωτές, πολυτελή αυτοκίνητα, δορυφορικά τηλέφωνα και χρηματιστηριακή κερδοσκοπία. Με τη μικρή διαφορά ότι σε αντίθεση με τους οπαδούς της νέας οικονομίας, γνωρίζουν τα όρια της αποτελεσματικότητας αυτών των μέσων και ξέρουν πώς να αντικαταστήσουν την ελεγχόμενη με λέιζερ βόμβα με ένα σουγιά και το δορυφορικό τηλέφωνο με χειρόγραφες σημειώσεις την κρίσιμη στιγμή.

Υπάρχει μια τρομακτική δυσαρμονία ανάμεσα στις επίσημες καταδίκες και το κλίμα των διαδηλώσεων: εκεί όπου η ενσυναίσθηση θα έπρεπε να είναι αυτονόητη, κυριάρχησε η σιωπή για τα εγκλήματα της Χαμάς. Η μετατροπή της τρομοκρατίας σε "πολιτικό φολκλόρ" δείχνει ότι για πολλούς, ο θάνατος αθώων είναι απλώς μια υποσημείωση μπροστά στην ιδεολογική τους καθαρότητα. Το ενδιαφέρον επικεντρώθηκε στην "απελευθέρωση" της Παλαιστίνης και στη Χαμάς ως μέρος του αγώνα για "απελευθέρωση" κατά του Ισραήλ. "Ελπίδα για την Παλαιστίνη" είναι τα συνθήματα "αριστερών ομάδων αντίστασης " που υποστηρίζουν επίθεση κατά του Ισραήλ και το μίσος κατά αυτου, εκτονώνεται σε συνθήματα όπως "όλοι οι Ισραηλινοί είναι φασίστες που δολοφονούν παιδιά και πολίτες". Γύρω απ΄τις "κερκίδες" ακούγονται τόνοι οι οποίοι δίνουν μια γεύση του τι κινεί τις καρδιές και τα μυαλά της "αριστεράς": η Χαμάς ήταν απαραίτητη για την ενίσχυση της "σοσιαλιστικής ταξικής συνείδησης", η επίθεσή της ήταν "αναμενόμενη απάντηση σε δεκαετίες καταπίεσης". Αυτό δεν έχει σκοπό να δικαιολογήσει την επίθεση, αλλά να βοηθήσει στην "κατανόησή " της. Σύμφωνα με την "αριστερά", λοιπόν, γίνεται "κατανοητό" ότι το Ισραήλ είναι ο δράστης και ότι τα θύματα αμύνονται εναντίον αυτού του δράστη. Αυτή η μετατόπιση των θυμάτων και των δραστών είναι ένα από τα αντισημιτικά στερεότυπα που υπάρχουν στην αριστερά. Η άποψη αυτή απέκτησε δυναμική με την έναρξη της επίγειας επίθεσης. Οι υψηλοί αριθμοί θυμάτων και οι εικόνες των δεινών των Παλαιστινίων μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να κινητοποιήσουν την αποτελεσματική και συναισθηματικά φορτισμένη οργή των μέσων ενημέρωσης κατά του Ισραήλ. Αν και η αντίδραση του Ισραήλ απέναντι σε μια τέτοια τρομοκρατική επίθεση ήταν προβλέψιμη, ίσως και υπολογισμένη από τη Χαμάς, η καταγγελία κατά αυτου, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να κερδίσει πόντους σε ένα κοινό στο οποίο ο αντισημιτισμός με τη μορφή εχθρότητας προς το Ισραήλ έχει απήχηση. Πίσω από την οργή για την ανθρωπιστική καταστροφή στη Λωρίδα της Γάζας, η βάρβαρη τρομοκρατία της Χαμάς εξαφανίζεται, μαζί με τον αντισημιτισμό που έχει τις ρίζες του στο καταστατικό της, το οποίο επίσης επιδιώκει στρατηγικά τον στόχο της καταστροφής όλων των Εβραίων. Το Ισραήλ, ως καπιταλιστικό κράτος, είναι εκτεθειμένο σε όλες τις ίδιες διαδικασίες κοινωνικής και κρατικής αποσύνθεσης με τα άλλα καπιταλιστικά κράτη. Όπως και αυτά, πρέπει να αντιμετωπίσει αυτές τις κρίσεις, με τη διαφορά ότι είναι περιτριγυρισμένο από ένα περιβάλλον που απειλεί την ύπαρξή του, και κυρίως χωρίς να μπορεί να καταφύγει σε αντισημιτικές εφεδρείες για να αντιμετωπίσει την κρίση. Σε αυτό το πλαίσιο, οι στρατηγικές εθνικοθρησκευτικής και ρατσιστικής επεξεργασίας μπαίνουν στο παιχνίδι. Ο κοσμικός και σοσιαλιστικά προσανατολισμένος σιωνισμός έρχεται πιο κοντά σε εθνικά και θρησκευτικά ορθόδοξα κινήματα και κόμματα. Οι ταυτοτικές και αυταρχικές τάσεις στο Ισραήλ παίρνουν τη μορφή θεοκρατικών, εθνικοθρησκευτικών κινημάτων που συνδυάζονται με αντιαραβικά προτάγματα. Αυτές οι τάσεις αποκτούν όλο και μεγαλύτερη επιρροή στην κυβερνητική πολιτική και είναι θεσμικά εδραιωμένες στην κυβέρνηση Νετανιάχου. Οι ορθολογικές στρατηγικές πολιτικής ασφάλειας για την υπεράσπιση της ύπαρξης του Ισραήλ αναμειγνύονται με τον ανορθολογισμό των υπερορθόδοξων υποσχέσεων για σωτηρία. Ωστόσο, οι αυταρχικές, ταυτοτικές, δεξιές κινητοποιήσεις δεν είναι απλώς "τυπικά ισραηλινές". Μπορούν να παρατηρηθούν σε όλα τα καπιταλιστικά κράτη ως προσπάθεια αντιμετώπισης των παγκόσμιων διαδικασιών παρακμής. Τα "αριστερά" κινήματα, αντί να προχωρήσουν προς μια ριζοσπαστική κριτική του καπιταλισμού μπροστά στις παγκόσμιες διαδικασίες κρίσης, επιμένουν στα γνωστά. Συνεχίζουν να αυτοπροσδιορίζονται ως εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα, χωρίς να αναγνωρίζουν ότι, ενόψει της αποτυχίας της ανάπτυξης της προϊούσας ανάπτυξης λόγω των εγγενών εμποδίων του καπιταλισμού, ένα αυτόνομο κράτος δεν μπορεί να αποτελεί προοπτική και ότι όλα τα όνειρα για μια "λύση δύο κρατών" αποτυγχάνουν, επειδή η βάση της σύγχρονης κρατικής υπόστασης διαρρηγνύεται με τα όρια της συσσώρευσης του κεφαλαίου που δεν μπορούν πλέον να ξεπεραστούν. Σε αυτή την παράδοξη κατάσταση, η κρατική οικοδόμηση συνδυάζεται με την αποεθνικοποίηση με τη μορφή της πολεμοκαπηλίας και των μαφιόζικων δομών. Οι διαδικασίες της παγκόσμιας κρίσης έχουν από καιρό ανατρέψει τις δυνατότητες της εθνικής επαναστατικής απελευθέρωσης. Αυτό σημαίνει ότι όλες οι στρατηγικές που βασίζονται σε έναν πόλο καπιταλιστικής εμμένειας - είτε πρόκειται για ταξική πάλη είτε για το κράτος ως ρυθμιστική αρχή ή ακόμη και ως καταφύγιο απελευθέρωσης - αποτυγχάνουν. Μια χειραφετητική υπέρβαση του καπιταλισμού δεν μπορεί να έρθει στο προσκήνιο με αυτόν τον τρόπο και ο πυρήνας της κρίσης ως εσωτερικό εμπόδιο στη συσσώρευση του κεφαλαίου πρέπει να παραμείνει ακατανόητος. Όσο η "αριστερά" παραμένει τυφλή στην κριτική της καπιταλιστικής συγκρότησης στις φετιχιστικές της μορφές, τόσο παραμένει ανοιχτή σε μια ιδεολογία της κρίσης, στην οποία η κρίση επεξεργάζεται ιδεολογικά με την προβολή της στους "Εβραίους" και στο "εβραϊκό κράτος". Στον αντισημιτισμό, ο οποίος τρέφεται από το συλλογικό ασυνείδητο, το Ισραήλ διαπομπεύεται ως "ο Εβραίος" μεταξύ των κρατών και γίνεται αντικείμενο προβολικής επεξεργασίας της κρίσης. Αυτό μπορεί να συνδεθεί με στερεότυπα όπως η διαφοροποίηση μεταξύ του κεφαλαίου που αρπάζεται και του δημιουργικού κεφαλαίου που συνδέεται με την εργασία. Αυτό εκφράζει το διαχωρισμό του αφηρημένου (χρήμα) και του συγκεκριμένου (εργασία), με αποτέλεσμα το αφηρημένο να προβάλλεται στους "Εβραίους". Γίνονται κύριοι του χρήματος και του μυαλού. Τους αποδίδεται μια ανώτερη δύναμη μέσω της οποίας είναι σε θέση να συνωμοτούν και να κυβερνούν τον κόσμο. Η φαντασίωση μιας παγκόσμιας συνωμοσίας ήταν βασικό στοιχείο της αντισημιτικής προπαγάνδας των Ναζί. Βρίσκεται και πάλι στο καταστατικό της Χαμάς και γίνεται αποτελεσματική στις μάχες που στοχεύουν στην εξόντωση του Ισραήλ και όλων των Εβραίων. Στην αντισημιτική κοσμοθεωρία, η στρατιωτικά υπερασπιζόμενη ύπαρξη του Ισραήλ είναι χειρότερη από οποιαδήποτε παγκόσμια βιωμένη καταπίεση και βία. Η αυταπάτη ότι ο κόσμος θα ήταν απελευθερωμένος αν ήταν "ελεύθερος από τους Εβραίους" είναι επομένως προφανής. Η αφηρημένη κυριαρχία του καπιταλισμού μπορεί να συγκεκριμενοποιηθεί στους "Εβραίους" και στο "εβραϊκό κράτος" ως δράστες και στις συνωμοτικές τους πράξεις, οι οποίες μπορούν να αναγνωριστούν ως οι εγκέφαλοι πίσω από την καταπίεση και την κυριαρχία. Η απελευθέρωση από τους "Εβραίους" παίρνει τη θέση της απελευθέρωσης από την καπιταλιστική κοινωνικοποίηση που συγκροτείται στο πλαίσιο φετίχ της αξίας και του διαχωρισμού, του κεφαλαίου και της εργασίας, της οικονομίας και της πολιτικής. Ο κενός και αλλόκοτος ανορθολογικός καπιταλιστικός αυτοσκοπός της μετατροπής του χρήματος σε περισσότερο χρήμα μπορεί υποτίθεται να εντοπιστεί και να γίνει απτός. Η αδυναμία γίνεται φαντασιακή δύναμη για δράση. Ο καπιταλισμός φαίνεται να μετασχηματίζεται χωρίς να χρειάζεται να αγγίξουμε τη φετίχ δομή του. Το χρήμα και η εργασία, ένα κράτος που ρυθμίζει την αγορά κ.λπ. μπορούν να διατηρηθούν και ο διαχωρισμός της αναπαραγωγής με θηλυκή χροιά παραμένει στην κουζίνα της δευτερεύουσας αντίφασης. Ο μετασχηματισμός μπορεί να γίνει επιστροφή σε έναν "αρχικό" καπιταλισμό καλής εργασίας και καλής πολιτικής ρύθμισης που φέρνει επίσης τις κρίσεις υπό έλεγχο. Η "κανονικότητα" φαίνεται να σώζεται. "Κάτω από τη γοητεία του επίμονου ανορθολογισμού του συνόλου, ο ανορθολογισμός των ανθρώπων είναι επίσης φυσιολογικός". Βρίσκεται πάντα στα πρόθυρα να "πλημμυρίσει την ορθολογικότητα του σκοπού στην πολιτική συμπεριφορά". Σε περιόδους κλιμακούμενων κρίσεων, είναι δελεαστικό να προσκολληθούμε στην κανονικότητα του ανορθολογικού κοινωνικού συνόλου και να την υπερασπιστούμε αποκρούοντας και καταστρέφοντας οτιδήποτε υποτίθεται ότι την απειλεί - είτε πρόκειται για πρόσφυγες είτε για ξένους είτε για τους Εβραίους. Ο αριστερός αντισημιτισμός αντανακλά τα ελλείμματα της αριστερής κριτικής του καπιταλισμού. Ο αποφασιστικός παράγοντας είναι ότι, παρά την αποτυχία της εμπορευματικής παραγωγής και την υπόσχεση της ενυπάρχουσας χειραφέτησης, αποφεύγει να ασκήσει κριτική στο φετίχ πλαίσιο της καπιταλιστικής συγκρότησης, το οποίο αντιμετωπίζει τα άτομα ως αφηρημένη κυριαρχία. Αντί να την καταστήσει αντικείμενο χειραφετητικής κριτικής στο πλαίσιο της αξίας και του διαχωρισμού, της παραγωγής και της κυκλοφορίας, του κεφαλαίου και της εργασίας, της αγοράς και του κράτους, επιχειρείται ο εντοπισμός της κυριαρχίας στους δρώντες. Αυτό ανοίγει το δρόμο για την εξατομίκευση, τη συναισθηματοποίηση και την αγανάκτηση, συμπεριλαμβανομένων των φαντασιώσεων συνωμοσίας - ένα σύμπλεγμα που μπορεί να "απελευθερωθεί" και να εκτονωθεί επιθετικά ανά πάσα στιγμή στον προβολικό αντισημιτισμό. Σε μια κατάσταση στην οποία οι κοινωνικές αντιφάσεις δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπιστούν με όρους μορφής, η αριστερά, με ένα μείγμα σκέψης ταξικής πάλης, πρακτικού φετιχισμού και θεωρητικής εχθρότητας, έχει επίσης συμβάλει στο γεγονός ότι η κατηγορηματική κριτική μπορεί να αφοπλιστεί και το υποτιθέμενο "συγκεκριμένο" μπορεί να τεθεί απέναντι στο υποτιθέμενο "αφηρημένο". Σε αντίθεση με τους Ναζί, των οποίων ο αντισημιτισμός συνδεόταν με τη φορντική συσσώρευση, η καπιταλιστική συσσώρευση στις σημερινές κρίσεις καταλήγει στο τίποτα και αφήνει επίσης τα υποκείμενα "γυμνά" στην έλλειψη προοπτικής. Η ικανότητά τους να ανταγωνίζονται έχει στερηθεί. Σε μια τέτοια απελπισία, τα όρια μεταξύ δολοφονίας και αυτοκτονίας απειλούν να θολώσουν. Η αυταπάτη της προβολικής διαχείρισης της κρίσης θα μπορούσε να αναμειχθεί με τάσεις που οδηγούν στην καταστροφή του εαυτού και του κόσμου, με την καπιταλιστική μορφή, σε μια ενδόμυχα απελπιστική κατάσταση. Στη "Μέση Ανατολή", η αποσύνθεση του παγκόσμιου κεφαλαίου κορυφώνεται με τις ανέλπιστες και ταυτόχρονα επικίνδυνες ενέργειες των κρατικών δρώντων, οι οποίοι, εν μέσω των διαδικασιών αποσύνθεσης, αναζητούν "ερείσματα", τουλάχιστον στρατιωτικά, και ταυτόχρονα στρατηγικά πλεονεκτήματα στους διαλυόμενους κρατικούς αστερισμούς.