Η παγίδα της "ορμής" Γιατί η επιθυμία μας είναι το καλύτερο καύσιμο του συστήματος
«Η ανεξέλεγκτη έξαρση των επιθυμιών είναι το υγρό όνειρο της αγοράς. Δεν υπάρχει τίποτα πιο συστημικό από το να νομίζεις ότι η ορμή σου είναι αντικαπιταλιστική, την ώρα που ολόκληρος ο πολιτισμός μας τη χρειάζεται για να μην σταματήσει ποτέ η κυκλοφορία».
Αυτή η σκέψη, ιδωμένη μέσα από τα μάτια της Roswitha Scholz και της θεωρίας της για την «Κριτική της Αξίας», οδηγεί σε ένα συμπέρασμα σχεδόν τρομακτικό: Η δική μας «απελευθέρωση» είναι η δική τους κερδοφορία.
Το «Αυτόματο Υποκείμενο» και η κατασκευασμένη ορμή
Για τη Scholz, ο καπιταλισμός δεν είναι απλώς ένα οικονομικό μοντέλο, αλλά ένα «αυτόματο υποκείμενο». Μια μηχανή που πρέπει να κινείται αέναα για να υπάρχει. Σε αυτό το πλαίσιο, η δική μας επιθυμία δεν είναι μια πράξη ελευθερίας που το σύστημα «εκμεταλλεύεται», αλλά το απαραίτητο «λάδι» στα γρανάζια που το ίδιο το σύστημα κατασκευάζει.
Το σύστημα δεν φοβάται την παρορμητικότητα· τη λατρεύει. Το «μοντέρνο υποκείμενο» είναι πλασμένο για να μην γνωρίζει το «αρκετά». Όταν νομίζουμε ότι το να ακολουθούμε κάθε μας ορμή είναι μια ανατρεπτική πράξη, στην πραγματικότητα επιτελούμε το ύψιστο καθήκον μας: κρατάμε την κυκλοφορία της αξίας ζωντανή, μετατρέποντας την ίδια την ύπαρξή μας σε εμπόρευμα που πρέπει διαρκώς να ανανεώνεται.
Η ψευδαίσθηση της επανάστασης και ο «Διαχωρισμός» (Abspaltung)
Εδώ έρχεται η κομβική έννοια της Scholz, το Abspaltung (Διαχωρισμός Αξίας). Ο πολιτισμός μας προβάλλει μια βιτρίνα ηδονισμού και αυτοπραγμάτωσης, αλλά αυτή η βιτρίνα στηρίζεται σε έναν βίαιο διαχωρισμό.
Το σύστημα κρατά για τον εαυτό του την «Αξία» (παραγωγή, κέρδος, ορθολογισμό) και «πετάει» έξω από αυτήν οτιδήποτε θεωρείται μη παραγωγικό, «θηλυκό» ή δευτερεύον όπως είναι η φροντίδα, η βραδύτητα, η συναισθηματική κάλυψη, η ίδια η συντήρηση της ζωής. Το να πιστεύεις ότι η ορμή σου είναι «ανατρεπτική» είναι ο θρίαμβος του φετιχισμού. Έχουμε γίνει οι «διαχειριστές του εαυτού μας», καταναλώνοντας εμπειρίες και σχέσεις, ενώ την ίδια στιγμή απαξιώνουμε τις πραγματικές ανάγκες φροντίδας που μας κρατούν ανθρώπινους.
Η «Συνειδητή Απόσυρση» ως Πολιτική Πράξη
Η αλήθεια είναι σκληρή.Η «έξαρση» που βιώνουμε δεν είναι το σπάσιμο των δεσμών, αλλά ο τρόπος με τον οποίο το σύστημα εσωτερικεύεται μέσα μας. Η πραγματική αντισυστημική πράξη δεν είναι η «έκρηξη» -που η αγορά ξέρει να την εμπορευματοποιείται άμεσα-αλλά η συνειδητή απόσυρση.
Φυσικά δεν εννοώ την απόσυρση σαν μια παθητική παραίτηση, ούτε ένα ελιτίστικο lifestyle «αποτοξίνωσης». Είναι μια βαθιά πολιτική και υπαρξιακή άρνηση να τροφοδοτείς τον μηχανισμό.
Η απόσυρση σημαίνει τρία πράγματα:
- Η άρνηση της «Επιταχυνόμενης Επιθυμίας».Το σύστημα θέλει να είσαι σε μια μόνιμη κατάσταση «αναμμένων μηχανών». Απόσυρση σημαίνει να βάζεις φρένο στην αλλοτριωμένη παρόρμηση που επιβάλλει η αγορά, διεκδικώντας ξανά τον χρόνο σου.
- Η αποσύνδεση της Ταυτότητας από την Ορμή. Σήμερα μας λένε: «είσαι οι επιθυμίες σου». Η Scholz μας θυμίζει ότι αυτό το «Εγώ» είναι κατασκευασμένο από τον πολιτισμό της αξίας. Απόσυρση σημαίνει να καταλάβεις ότι πολλές «επαναστατικές» ορμές είναι εμφυτευμένο μάρκετινγκ.
- Η επανάκτηση του «διαχωρισμένου» (Abspaltung): Στρέφουμε την ενέργειά μας σε ό,τι ο καπιταλισμός θεωρεί «άχρηστο»: στη φροντίδα, στη βραδύτητα, στην ουσιαστική ανθρώπινη επαφή χωρίς ανταλλακτική αξία. Όχι για να τα «ποστάρουμε» ως περιεχόμενο, αλλά για να τα ζήσουμε έξω από τη λογική της αγοράς.
Το τέλος του καυσίμου
Αν το σύστημα επιβιώνει επειδή εμείς τρέχουμε σαν τρελοί κυνηγώντας την ουρά μας, η απόσυρση είναι το να σταματήσεις να τρέχεις. Είναι η στιγμή που η μηχανή μένει χωρίς καύσιμο επειδή το «υποκείμενο» αποφάσισε να σταματήσει να αυτο-εμπορευματοποιείται και να γίνει, απλώς άνθρωπος.
Είναι η μόνη πράξη που πραγματικά τρομάζει την αγορά. Γιατί η αγορά ξέρει να διαχειρίζεται την οργή σου και να την πουλάει πίσω σε σένα ως «επαναστατικό προϊόν», αλλά δεν ξέρει τι να κάνει με τη συνειδητή σου αδιαφορία για τα γρανάζια της.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου